esp stringlengths 1 1.07k | ing stringlengths 1 1.06k | origen stringclasses 4
values |
|---|---|---|
artículos relativos a la participación en la vida | nukanchi imasa agllangapa u agllai tukungapa kagta | inga__constitution_ccelea__1994 |
artículo relativo a la justicia en los pueblos indígenas | nukanchipa taitakuna imasa | inga__constitution_ccelea__1994 |
artículos relativos a la organización de los territorios | nukanchipa alpakuna imasa kangapa kagta | inga__constitution_ccelea__1994 |
artículos relativos a los planes de desarrollo | suma iuiarispa mirachii | inga__constitution_ccelea__1994 |
colombia es un estado social de derecho, organizado en forma de república unitaria, descentralizada, con autonomía de sus entidades territoriales, democrática, participativa y pluralista, fundada en el respeto de la dignidad humana, en el trabajo y la solidaridad de las personas que la integran y en la prevalencia del ... | nukanchipa atun llagta kulumbia tukuikunamanda sumaglla kaugsangapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
son fines esenciales del estado: servir a la comunidad, promover la prosperidad general y garantizar la efectividad de los principios, derechos y deberes consagrados en la constitución; facilitar la participación de todos en las decisiones que los afectan y en la vida económica, política, administrativa y cultural de l... | tukuikunata maki mañachingapami atun llagtapa iuiaika ká | inga__constitution_ccelea__1994 |
las autoridades de la república están instituidas para proteger a todas las personas residentes en colombia, en su vida, honra, bienes, creencias y demás derechos y libertades, y para asegurar el cumplimiento de los deberes sociales del estado y de los particulares | tukuikunamanda ima ministiska maskapungapa, nisaka kawanga ari sutipachu kuankuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
la soberanía reside exclusivamente en el pueblo, del cual emana el poder público | nukanchi imasa munaskasinami iuianchi kaugsanga kai alpapi tukui kaugsagkuna, nispami tukui nukanchita iuiachigkunata ialichinchi | inga__constitution_ccelea__1994 |
el pueblo la ejerce en forma directa o por medio de sus representantes, en los términos que la constitución establece | chi suma iuaikuna nukanchikikin u atun taitakunawami tuku, imasa nukanchipa achka iachag pangakuna iachachiskasina | inga__constitution_ccelea__1994 |
la constitución es norma de normas | achka iachag pangakunapa iuiaikunata sugllapi suiuchiskami ká | inga__constitution_ccelea__1994 |
en todo caso de incompatibilidad entre la constitución y la ley u otra norma jurídica, se aplicarán las disposiciones constitucionales | mana achka iachag pangakuna suma tukuskata u mana achka iachag pangapa wawa suma kagpika, nukanchita iuiachigkunami iuiachinga, imasa kangata u maikan mas iacha pangata iuiachingata | inga__constitution_ccelea__1994 |
es deber de los nacionales y de los extranjeros en colombia acatar la constitución y las leyes, y respetar y obedecer a las autoridades | kai i sug atun llagtamanda runakuna, kai kulumbiapi kaugsakuna tukuikunami iukanchi iuianga,imasa achka iachag pangakuna i achka iachag pangakunapa wawa niskasina, upallami iukanchi aja ninga atun taitakunata | inga__constitution_ccelea__1994 |
el estado reconoce, sin discriminación alguna, la primacía de los derechos inalienables de la persona y ampara a la familia como institución básica de la sociedad | tukuikunatami atun llagtaka rigsi, ñi pitapas mana sugma churaspalla, nukanchipa suma iuiaspa, suma kaugsaita sumaglla kuaspa i nukanchipa atunkunata sumaglla maki kuaspa i willaspa paikunami mas atunkuna kankuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
los particulares sólo son responsables ante las autoridades por infringir la constitución y las leyes | mana kaimanda kaskakuna achka iachag pangakuna i achka iachag pangapa wawapagmami iukankuna ringa iuiai i ainingapa, mana achka iachag pangakuna niskata uiagmanda | inga__constitution_ccelea__1994 |
los servidores públicos lo son por la misma causa y por omisión o extralimitación en el ejercicio de sus funciones | chasallata kikin taitakuna mana suma iuiachigmanda u mana suma iuaikunawa sugkunata llakichispa purichigmanda paikunatapasmi achka iachag pangakuna iuiachingapa kaiangapa kankunata | inga__constitution_ccelea__1994 |
las relaciones exteriores del estado se fundamentan en la soberanía nacional, en el respeto a la autodeterminación de los pueblos y en el reconocimiento de los principios del derecho internacional aceptados por colombia | nukanchipa atun llagta, sug atun llagtakunawa rimangapami iuiá, nukanchi imasa munaskasina iuiangapa i nukanchipa atun taitakuna ailastimaskasina | inga__constitution_ccelea__1994 |
de igual manera, la política exterior de colombia se orientará hacia la integración latinoamericana y del caribe | imasa kikin wawa llagta, uchulla llagtakuna sumaglla tapuchiskasina, i sug atun llagtanigta suma iuiaspa kaugsaikunata nukanchipa kulumbia animuskata | inga__constitution_ccelea__1994 |
el derecho a la vida es inviolable | ni pipas wañuchii u wañuchichii mana pudingapa kanchu | inga__constitution_ccelea__1994 |
no habrá pena de muerte | nukanchipa kaugsaitaka runakuna mana pudinkunachu anchuchingapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
nadie será sometido a desaparición forzada, a torturas ni a tratos o penas crueles, inhumanos o degradantes | ni pitapas mana | inga__constitution_ccelea__1994 |
todas las personas nacen libres e iguales ante la ley, recibirán la misma protección y trato de las autoridades y gozarán de los mismos derechos, libertades y oportunidades sin ninguna discriminación por razones de sexo, raza, origen nacional o familiar, lengua, religión, opinión política o filosófica | achka iachag pangapa ñawipi tukuikunami sugllasina kanchi, air iwan ke tuikunatami atun llagtapi kawagkuna iual maki kuanga, 4500 ñi pitapas mana sugma anchuchispalla, pañaspa imasa nigmanda u iuiagmanda | inga__constitution_ccelea__1994 |
dan el estado promoverá las condiciones para que la igualdad sea real y efectiva y adoptará medidas en favor de grupos discriminados o marginados | kari warmi parijumi iual oxo xx1888 nai kanchi, mas sug rigcha kaugsakuna imapas, u sug simi u sug iuiai iukagkuna imapas u sug iuiaiug imapas | inga__constitution_ccelea__1994 |
pol el estado protegerá especialmente a aquellas personas que por su condición económica, física o mental, se encuentren en circunstancia de debilidad manifiesta y sancionará los abusos o maltratos que contra ellas se cometan | atun llagta tukui ministidutami sugllapi suichispa iuka maskanga, chasa ruragpika sutipa i allillami kanga, suma taitasina mana piñaspalla wagchukunatapasmi iuká sumaglla kawaspa aidanga | inga__constitution_ccelea__1994 |
se prohíben la esclavitud, la servidumbre y la trata de seres humanos en todas sus formas | ni pitapas mana allikanchu ianga, mana kulki kuaspalla trabajachinga u piñaspa trabajachispa charinakungapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
se garantiza la libertad de conciencia | achka iachag pangakuna nukanchipa iuiaita iangami kawangapa ká | inga__constitution_ccelea__1994 |
nadie será molestado por razón de sus convicciones o creencias ni compelido a revelarlas ni obligado a actuar contra su conciencia | ni maikanpas mana piñangapa kanchu nukanchipa iuiai u munaimanda, kawachii u willai mana iukanchichu 30 willanga, nukanchi ima iachaska u ima iuiaska terma nukanchillami iukanchi charinakunga | inga__constitution_ccelea__1994 |
todo colombiano, con las limitaciones que establezca la ley, tiene derecho a circular libremente por el territorio nacional, a entrar y salir de él, y a permanecer y residenciarse en colombia | tukui kai atun llagtapi kaugsag runakuna pudinchimi puringa intiru nukanchipa atun llagtapi u llugsinga sug llagtakunama u ikuti kutimunga nukanchipa atun llagtamallatata, i nisaka maipi mas sumaskapi kai kulumbiapi kaugsangapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
el estado garantiza las libertades de enseñanza, aprendizaje, investigación y cátedra | nukanchipa atun llagta tukuikunatami iuka kuanga, nukanchi ima munaska ianga iachaikungapa u nukanchita ima mas ministikata iachaikungapa, u iachachigkuna imasa suma iachaskasina iachaikugkunata iachachingapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
la mujer y el hombre tienen iguales derechos y oportunidades | warmi, kari chasallatami suma iuiaspa i suglla tukuspa iukanchi kaugsanga | inga__constitution_ccelea__1994 |
la mujer no podrá ser sometida a ninguna clase de discriminación | warmita mana pudinchichu laduma churanga | inga__constitution_ccelea__1994 |
durante el embarazo y después del parto gozará de especial asistencia y protección del estado, y recibirá de éste subsidio alimentario si entonces estuviere desempleada o desamparada | wawawa ungug kaura i ña wamra iukaskauramanda atun llagta iukami, ima ministiska ialinchinga, mana ñi pipas kawangapa tiagpika u mana ñima iukagpika | inga__constitution_ccelea__1994 |
son derechos fundamentales de los niños: la vida, la integridad física, la salud y la seguridad social, la alimentación equilibrada, su nombre y nacionalidad, tener una familia y no ser separados de ella, el cuidado y amor, la educación y la cultura, la recreación y la libre expresión de su opinión | kai suma iuiaspa kaugsai wawakunata mana iukancichu pisichinga, kuirpupi ñimapas mana iukanchi pisinga, mana ungug kangapa i nukanchi runapura kaugsaskapi xxonai anderson allilla kangapa, alli mikui mikungapa, atunkuna iukangapa, atunkunapagmanda mana llugsichii tukungapakuna, kuiai tukuspa i sumaglla munanakuspa, i... | inga__constitution_ccelea__1994 |
serán protegidos contra toda forma de abandono, violencia física o moral, secuestro, venta, abuso sexual, explotación laboral o económica y trabajos riesgosos | imasa sitaska kaskakunapas, kawaimi tukungakuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
gozarán también de los demás derechos consagrados en la constitución, en las leyes y en los tratados internacionales ratificados por colombia | allilla kaskakunapas chasallatami chaskingakuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
la familia, la sociedad y el estado tienen la obligación de asistir y proteger al niño para garantizar su desarrollo armónico e integral y el ejercicio pleno de sus derechos | michami wawakunata wagllichingapa kikinkunata, paikunapa iuiaita, pakaspa upalla pusangapa, wawakunapa kuirputa trabisiangapapas askurintimi micha, katui, paikuna ruraskata apirii, ianga trabajachii, kulkita apiripungapa, ña wañungasina rurainigta ganaskata | inga__constitution_ccelea__1994 |
cualquier persona puede exigir a la autoridad competente su cumplimiento y la sanción de los infractores | iukanganapasmi chi suma iuiakuna achka iachag pangakuna i achka iachag pangakunapa wawapi imasa niraiaskasina i sug atun llagtakunawa sugllapi iuiariska iachag pangakunawa i kulumbia ar siñur niskawa | inga__constitution_ccelea__1994 |
los derechos de los niños prevalecen sobre los derechos de los demás | atunkuna, kaipi runapura kaugsagkuna i atun llagta iukankunami sugmalla kawaspa, ima ministiska randipuspa, wawakunata sumaglla atarichingakuna, chasa ruragpika sumami wiñangakuna u mana kagpika panagtami wiñangakuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
los particulares podrán fundar establecimiento educativos | maikan runakunapas wasikuna saiachispa pudinkunami iachachinga | inga__constitution_ccelea__1994 |
la ley establecerá las condiciones para su creación y gestión | achka iachag pangapa wawami ninga | inga__constitution_ccelea__1994 |
la comunidad educativa participará en la dirección de las instituciones de educación | imakunami ministi wiñachispa iachachii kallaringapa u maikan iurakunapa panga ministigta, atun llagtapi kawagkunata kawachispa kuagringapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
la enseñanza estará a cargo de personas de reconocida idoneidad ética y pedagógica | atun llagtapi iachachidiru wasinigtami iachachigkuna iukankuna kangakuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
la ley garantiza la profesionalización y dignificación de la actividad docente | iachachigkuna, allilla i sumami iukankuna iachangakuna wamrakunata iachachingapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
los padres de familia tendrán derecho de escoger el tipo de educación para sus hijos menores | askurinti alli umami iukankuna kangakuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
en los establecimientos del estado ninguna persona podrá ser obligada a recibir educación religiosa | achka iachag pangapa wawami maki kuangapa kankunata mas iachaikungapa i sumaglla kuiachispami iachachigkunata charingakunata | inga__constitution_ccelea__1994 |
los integrantes de los grupos étnicos tendrán derecho a una formación que respete y desarrolle su identidad cultural | wamrakunapa taitakunami iukankuna agllanga, paikunapa uchulla wawakuna ima iachaikungapa munaska | inga__constitution_ccelea__1994 |
la erradicación del analfabetismo y la educación de personas con limitaciones físicas o mentales, o con capacidades excepcionales, son obligaciones especiales del estado | atun llagtapa iachachii wasinigta mana munaskataka ñi pipas mana pudinchu sug iuiakunapa iuiaita iachachinga, nukanchipa iaiakunapa iuiaita kichuspa | inga__constitution_ccelea__1994 |
son nacionales colombianos: c | kawasunchi ari pikunami kulumbianu niraianchi: a | inga__constitution_ccelea__1994 |
los miembros de pueblos indígenas que compartan territorios fronterizos, con aplicación del principio de reciprocidad según tratados públicos | sug llagtapa wawakuna, kai llagtamandasina niraiangapa, sug pangapi allilla iuiarispa, sug makiwa pangapi kalpachispami mañangakuna, imasami achka iachag pangakunapa wawapi niraian chasallata, ñi maillapas mana sugma kinraiaspalla, chi achka iachag pangakunapa wawallatatami ninga imaurami mana chasa chaskingakuna u man... | inga__constitution_ccelea__1994 |
resumen de los artículos 86, 87, 88 redactado por los abogados asesores de la traducción | c | inga__constitution_ccelea__1994 |
la constitución colombiana nos dice cuáles son nuestros derechos y la manera de protegerlos y exigir su cumplimiento | tukui nukanchipa runakuna, sug llagtakunapa pundirichu kaugsakuna u sug ladu chimba ialispa kaugsakunatapasmi iukanchi ninga; nukanchipa atun llagtamandami kankuna, ña chasa niraiangapa, chi atunkuna nukachita charig iurapura, paipurami rimanakunga, imasa paipura rimanakuskasina i makiwa pangapi kalpachispa wakachiska ... | inga__constitution_ccelea__1994 |
algunos de los derechos son considerados fundamentales como el derecho a la vida, la libertad personal, el buen nombre y otros mencionados en los artículos del 11 al 41 de la constitución nacional | pusag chunga sugta, pusag chunga kanchis, pusag chunga pusag hordator (86,87,88) achka iachag kulumbiamanda pangakuna willami maikankuna nukanchi mañadiru i kawadiru kagta, imasa niraiaskasinami munai mana munai iukankuna kuangakuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
para hacer efectiva la protección de estos derechos existen unos mecanismos que podemos utilizar las personas directamente o por medio de un abogado | tukui runakumanda, kaugsai, iapa ministidumi ká | inga__constitution_ccelea__1994 |
los mecanismos para proteger nuestros derechos se llaman acciones y se pueden utilizar cuando exista una amenaza de violación de los derechos o cuando se hayan violado en perjuicio de las personas o de las comunidades | ñi pitapas ianga mana wañuchingapa pudirinchu, ima munaskami rurangapa pudiri; piru ñi pitapas mana llakichispalla, allilla rimaspa, imasami chunga sug, 1000 chusku chunga sug suiuchiikama willaku chasa, chi achka iachag pangakunapi | inga__constitution_ccelea__1994 |
por medio de las acciones se acude ante los jueces para solicitar protección | kai mañadirukuna ña sutipa nukanchita charig iurakuna kuangapa, nukanchi kikinllami pudinchi ringa ast mañangapa; mana sug lidu rimapungapa maskaspalla | inga__constitution_ccelea__1994 |
las principales acciones son: 1 | asnikm maiaaaxx kai mañadirukuna, nukanchi kikin mañadirumi suti ka; nukanchipa suma iuiaita u kaugsaita nanachigpikuna u ña sutipa runakunata u tukui nukanchipa alpapi kaugsagkunata nanachigpikunaka, sug iura mana suma kaskata allilla iuiachidurpagmami iukanchi willangapa ringa, paita aiudawai ruangapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
acción de tutela: esta acción la regula el artículo 86 de la constitución nacional | nukanchi imasa rimagridiru kaskakunata kaugasunchi: 1 | inga__constitution_ccelea__1994 |
toda persona o comunidad que se vea amenazada por un mal que no tenga reparación o que no disponga de otro medio de defensa, puede pedir a cualquier juez que le protejan de la amenaza o violación de sus derechos fundamentales | nukanchipata kutichingapa mañadiru | inga__constitution_ccelea__1994 |
el juez ante quien se interponga la acción de tutela tiene un plazo límite de diez (10) dias para resolver la reclamación | kaika pusag chunga sugta suiuchiipimi niraiá | inga__constitution_ccelea__1994 |
las acciones populares sirven para proteger derechos e intereses colectivos relacionados con los bienes de uso público, el espacio, el ambiente, la seguridad y la salubridad públicas y otros que contemplan nuestra constitución y la ley | sapalla u tukuikuna iuiaipi u kaugsaipi nanachigpi u manchachii apagpi mana ñi pipas michangapa tiagpi, maikan iura mana suma kaskata allilla iuiachi durpagmami iukanchi ringa, mana allilla kagmanda jirukunata allichipuai ruwangapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
cuando la violación de estos derechos causen daños a una comunidad o a un grupo de personas, cualquier persona puede reclamar ante los jueces en nombre de todas, la reparación del daño | pai tukuikunatami iuka sumaglla aiudaspa kawanga, nukanchipa atunkunasina, tukui nukanchimanda suma chaiaskakunata | inga__constitution_ccelea__1994 |
el estado reconoce y protege la diversidad étnica y cultural de la nación colombiana | tukui sug rigcha kaugsag runakunatami atun llagta muná, i kawá, paikunapa imasa kaugsai i iuiai iukaskawa kai kulumbia llagta suti kaskapi u kai mama llagtapi | inga__constitution_ccelea__1994 |
es obligación del estado y de las personas proteger las riquezas culturales y naturales de la nación | tukui ima suma tiaska (alpa, alpa ukuma u awalla; sacha ukupi u awalla) atun llagta i nukanchi kikinkunami iukanchi kawanga | inga__constitution_ccelea__1994 |
el castellano es el idioma oficial de colombia | iurakunapa rimaita, tukuikunami nukanchipa kulumbiapi iukanchi rimanga | inga__constitution_ccelea__1994 |
las lenguas y dialectos de los grupos étnicos son también oficiales en sus territorios | nukanchipa sug rigcha kaugsai runakunapa rimai, iurakunapa rimaisinami kanga nukanchipa uchulla llagtapi | inga__constitution_ccelea__1994 |
la enseñanza que se imparta en las comunidades con tradiciones lingüísticas propias será bilingüe | nukanchi kaugsaska llagtapi iurakunapa i nukanchipa simipimi iukanchi iachachinga iachaikug wawakunata | inga__constitution_ccelea__1994 |
los bienes de uso público, los parques naturales, las tierras comunales de grupos étnicos, las tierras de resguardo, el patrimonio arqueológico de la nación y los demás bienes que determine la ley, son inalienables, imprescriptibles e inembargables | tukuikunamanda niraiaska, tukuikunamandami ká, sachukukuna wakachiska, sug rigcha kaugsag runakunapa alpa, ñugpamanda runakuna ruraska sakiska, kai mama llagtapami ká, i sug ima tiaskakuna imasa achka iachag pangakuna wawapi niraiaskasina, chikunami kankuna mana katudiru, mana kichunga pudiri suma iuiaspa kaugsai mana ... | inga__constitution_ccelea__1994 |
el estado tiene el deber de promover y fomentar el acceso a la cultura de todos los colombianos en igualdad de oportunidades, por medio de la educación permanente, y la enseñanza científica, técnica, artística y profesional en todas las etapas del proceso de creación de la identidad nacional | atun llagta tukuikunatami iuka rigsichinga, tukuikunapa iuiai i kaugsaita, sug rigcha kaugsaikunawanta tukui kai alpapi kaugsaskakuna, kati katilla iachachispa, sumaglla kawachispa, paikuna imasa rurangapa pudingasina, imasa mama llagtamandakuna iuiaskasina | inga__constitution_ccelea__1994 |
la cultura en sus diversas manifestaciones es fundamento de la nacionalidad | kai atun llagtapi achka sug rigcha iuiai i sug rigcha kaugsaiùg runakunami tiankuna, chikunapas mama llagtapa ká | inga__constitution_ccelea__1994 |
el estado reconoce la igualdad y dignidad de todas las que conviven en el país | tukui atun llagtapi kaugsakuna, tukuikunawa iualmi kanchi ñipipas mas atun mana kanchu | inga__constitution_ccelea__1994 |
el estado promoverá la investigación, la ciencia, el desarrollo y la difusión de los valores culturales de la nación | atun llagtaka iukami maskanga sugkuna imasa kaugsanakugta rigsiikuna, imasa mas nukanchi iacha kangapa, chimi mas suma wiñachispa apasunchi, nispa pudinchimi sugkunata kawachinga, nukanchi imasa kaugsai iuiai iukagta | inga__constitution_ccelea__1994 |
el patrimonio cultural de la nación está bajo la protección del estado | nugpamandakunapa iuiai kaugsai tukui ima kai atun llagtapi tiaska mama llagtami iuka kawaspa sumaglla wakachinga | inga__constitution_ccelea__1994 |
el patrimonio arqueológico y otros bienes culturales que conforman la identidad nacional, pertenecen a la nación y son inalienables, inembargables e imprescriptibles | ñupagmanda runakuna ruraspa sakiskata i sug imakuna tiaska mama llagtapami ká | inga__constitution_ccelea__1994 |
la ley establecerá los mecanismos para readquirirlos cuando se encuentren en manos de particulares y reglamentará los derechos especiales que pudieran tener los grupos étnicos asentados en territorios de riqueza arqueológica | chikunataka mana katudiru kanchu, mana kichungapa pudirinchu, maituku unai nukanchi sakigpipas, nukanchi kikinpami kanga | inga__constitution_ccelea__1994 |
todo ciudadano tiene derecho a participar en la conformación, ejercicio y control del poder político | kai atun llagtapi kaugsagkuna kari, warmikuna; chunga pusag wataiugkuna, tukui iurakunapa panga charigkuna kaikunami pudinchi ruranga: sug | inga__constitution_ccelea__1994 |
para hacer efectivo este derecho puede: 1 | sumaglla imasa nukanchipa umawa sumaglla iuiarispami iukanchi mañanga, maikan mas alli atun suma atun llagtapi kaugsagkunata agllanga, nukanchipa atun kangapa; chimi chasallata nukanchitapas allilla iuiarispa maskangakuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
elegir y ser elegido | iskai | inga__constitution_ccelea__1994 |
2 | atun llagtapi charig runakunata agllai apanakura, nukanchipasmi iukanchi agllanga, nukanchimanda mas suma kangapa tapuchii tiaura chipipasmi tukui nukanchi runakuna iukanchi kagringa | inga__constitution_ccelea__1994 |
tomar parte en elecciones, plebiscitos, referendos, consultas populares y otras formas de participación democrática | kline xan kimsa | inga__constitution_ccelea__1994 |
las autoridades garantizarán la adecuada y efectiva participación de la mujer en los niveles decisorios de la administración pública | nukanchipa alli iuiaikunata kaugsachispa, wiñachispa kawachisunchi, tikui llagtamanda runakunata, maikankuna tuparingapa munaskata kaiasunchi | inga__constitution_ccelea__1994 |
el senado de la república estará integrado por cien miembros elegidos en circunscripción nacional | kai atun llagtapi awanigmanda kawagkuna, patsa iurakunami iukankuna kanga, tukui kai atun llagtapi kaugsagkunata paipura maskachiriska | inga__constitution_ccelea__1994 |
habrá un número adicional de dos senadores elegidos en circunscripción nacional especial por comunidades indígenas | nukanchipas iskai awanigmanda kawagmi pudinchi maskanga, iurakuna munagpi u mana munagpi imapas, nukanchipa iaskai runakuna iukankunami tiagrigringa, paikunata maipi chaiaskapi, nukanchimanda sumaglla rimaspa i kawaspa | inga__constitution_ccelea__1994 |
los ciudadanos colombianos que se encuentren o residan en el exterior podrán sufragar en las elecciones para senado de la república | iurakuna i nukanchipa runakunapas, sug llagtapi kaugsagriskakunapasmi pudinkuna awanigmanda kawagkunata maskangakuna, paikunata maskai tiaura | inga__constitution_ccelea__1994 |
la circunscripción especial para la elección de senadores por las comunidades indígenas se regirá por el sistema de cuociente electoral | iurakuna sakingapami kankuna, nukanchipa iskai mas atun awanigmanda kawagkunata, maikan mas achka maitu mirachiskata | inga__constitution_ccelea__1994 |
los representantes de las comunidades indígenas que aspiren a integrar el senado de la república, deberán haber ejercido un cargo de autoridad tradicional en su respectiva comunidad o haber sido líder de una organización indígena, calidad que se acreditará mediante certificado de la respectiva organización, refrendado ... | chika nukanchipa iskai runakunamandallami chasa niraiá | inga__constitution_ccelea__1994 |
para ser elegido senador se requiere ser colombiano de nacimiento, ciudadano en ejercicio y tener más de treinta años de edad en la fecha de la elección | awanigmanda kawagta agllangapa, kai nukanchipa llagtapi iukariskami iuka kanga, ñimapipas mana pandariska, paita maskanakuraka kimsa chunga wata chasamami iuka iukanga | inga__constitution_ccelea__1994 |
la cámara de representantes se elegirá en circunscripciones territoriales y circunscripciones especiales | awanigmanda kawadurkunata katiraiagkunata maskaringami, wawa llagtakunapi, imaura iurakuna willaura | inga__constitution_ccelea__1994 |
la ley podrá establecer una circunscripción especial para asegurar la participación en la cámara de representantes de los grupos étnicos y de las minorías políticas y de los colombianos residentes en el exterior | achka iachag pangakunapa wawami churanga, imasa nukanchipapura runallata agllangapa kagta, chimi nukanchipas iukasunchi awanigmanda kawadurkunata katiraigkuna, ianakunapas nukanchisinami iukankuna agllanga, sug iurakuna i nukanchipa runakunapas sug llagtapi kausagkuna chasallatami agllangakuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
para ser elegido representante se requiere ser ciudadano en ejercicio y tener más de veinticinco años de edad en la fecha de la elección | kai llagtapi awanigmanda kawadurta katiraig tiarigringapa, pai iukami nukanchipa llagtamanda i mana mana nukanchipa taitakunapagnigta u iurakunapagnigta iuiachispa purichiska kanga | inga__constitution_ccelea__1994 |
las autoridades de los pueblos indígenas podrán ejercer funciones jurisdiccionales dentro de su ámbito territorial, de conformidad con sus propias normas y procedimientos, siempre que no sean contrarios a la constitución y leyes de la república | nukanchi kikinpurata agllaska atun taitakunami iuiachingakuna nukanchipapurapa alpapika | inga__constitution_ccelea__1994 |
la ley establecerá las formas de coordinación de esta jurisdicción especial con el sistema judicial nacional | maikan nukanchi pandarispa kaugsanakugpika, nukanchipa ñugpamanda atunkuna imasami iacharkakuna nukanchipa rinrita mukunga, chasami mukuspa apachingakuna mana suma ruraspa kaugsagkunata | inga__constitution_ccelea__1994 |
son entidades territoriales los departamentos, los distritos, los municipios y los territorios indígenas | iurakuna ruraspa sutichiska wawa llagta, awa wasikuna i achka wasikunaiug, iurakuna sumaglla kaugsadiru, iurakuna uchulla llagta sutichiska i nukanchipapurapa alpapasmi atun llagtapa e wawakunallatata ka | inga__constitution_ccelea__1994 |
la ley podrá darle el carácter de entidades territoriales a las regiones y provincias que se constituyan en los términos de la constitución y de la ley | atun llagtapa katilla alpakuna i puntu wawa llagtapa tuot alpakunapasmi atun llagtapa wawa alpakuna kanga, imasa achka iachag pangakunapi achka iachag pangakunapa wawapi willaraigsamu chasami llugsinga | inga__constitution_ccelea__1994 |
las entidades territoriales gozan de autonomía para la gestión de sus intereses, y dentro de los límites de la constitución y la ley | atun llagtapa wawakuna, kikinkunami kawanakungapa kankuna, kikinkunamanda ima mailla ministiska maskaspa iukangapa, imasa achka iachag pangakunapi wawapi willaku chasa | inga__constitution_ccelea__1994 |
en tal virtud tendrán los siguientes derechos: | chasa apachiraigmandami kaikuna chaskingapa kankuna | inga__constitution_ccelea__1994 |
con el cumplimiento de los requisitos y formalidades que señale la ley, y en los casos que ésta determine, se realizará el examen periódico de los límites de las entidades territoriales y se publicará el mapa oficial de la república | imasami achka pangakunapa wawapi apachiraiá (riraiá), chasami iuka kanga atun llagtapa wawakunata kinchachiskauramandaka, kada sugratumi iukanchi chapanakugringa, mana ñi pipas uchullaiachipungapa | inga__constitution_ccelea__1994 |
la conformación de las entidades territoriales indígenas se hará con sujeción a lo dispuesto en la ley orgánica de ordenamiento territorial, y su delimitación se hará por el gobierno nacional con participación de los representantes de las comunidades indígenas, previo concepto de la comisión de ordenamiento territorial | atun (329) | inga__constitution_ccelea__1994 |
los resguardos son de propiedad colectiva y no enajenable | atun llagtapa wawakuna nukanchipurapa alpapimi rurangakuna, achka iachag pangakunapa wawapimi willaraiá i apachiraiá, kinchachiikunaka atun llagtata charig iura runami kasa kinchachii ninga, chiuraka tukui taitakuna i nukanchimanda rimapug waugkikunapasmi iukankuna kinchachispa i maikamami kinchachiska kawaspa purinak... | inga__constitution_ccelea__1994 |
de conformidad con la constitución y las leyes, los territorios indígenas estarán gobernados por consejos conformados y reglamentados según los usos y costumbres de sus comunidades y ejercerán las siguientes funciones: | imasa achka iachag pangakuna i achka iachag pangakunapa wawapi willaku, chasami nukanchipapurapa alpanigta nukanchipa iuiaiwa iukanchi charinga, sug iuiachispa purigkunami iukanchi maskanga, imasa iurakuna nukanchita charinkuna chasa, achka iachag pangakunapa wawapi kalpachiraiaskasina, imasa kaugsai, iuiai kaskasina, ... | inga__constitution_ccelea__1994 |
las entidades territoriales elaborarán y adoptarán de manera concertada entre ellas y el gobierno nacional, planes de desarrollo, con el objeto de asegurar el uso eficiente de sus recursos y el desempeño adecuado de las funciones que les hayan sido asignadas por la constitución y la ley | tiq sqaidoine imamlansleidoilsi | inga__constitution_ccelea__1994 |
habrá un consejo nacional de planeación integrado por representantes de las entidades territoriales y de los sectores económicos, sociales, ecológicos, comunitarios y culturales | atun llagtapi sugllapi tukuska runakunami tianga ministidukuna mañangapa sug atun llagtapa wawata uchullaiachiskamanda runakunawa, sug kulki iukagkunawa, mana kulki iukagkunawa, alpapi ima alexand n z xx tiaskata kawagkunawa, tukui kaugsagkunawa i runakunapa iuiai i kaugsaita mana wañuchispalla | inga__constitution_ccelea__1994 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.